|
|
 |
 |
|
|
१२ शान्तिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
12.158. अध्यायः 158
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
भीष्मेण दमप्रशंसनम्॥ 1॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text
युधिष्ठिर उवाच। 12-158-0x(5831)(71307)
स्वाध्यायकृतयत्नस्य ब्राह्मणस्य विशेषतः।
धर्मकामस्य धर्मात्मन्किंनु श्रेय इहोच्यते॥ 12-158-1(71308)
बहुधा दर्शने लोके श्रेयो यदिह मन्यसे।
अस्मिँल्लोके परे चैव तन्मे ब्रूहि पितामह॥ 12-158-2(71309)
महानयं धर्मपथो बहुशाखश्च भारत।
किंस्विदेवेह धर्माणामनुष्ठेयतमं मतम्॥ 12-158-3(71310)
धर्मस्य महतो राजन्बहुशाखस्य तत्त्वतः।
यन्मूलं परमं तात तत्सर्वं ब्रूह्यतन्द्रितः॥ 12-158-4(71311)
भीष्म उवाच। 12-158-5x(5832)
हन्त ते कथयिष्यामि येन श्रेयो ह्यवाप्स्यसि।
पीत्वाऽमृतमिव प्राज्ञो येन तृप्तो भविष्यसि॥ 12-158-5(71312)
धर्मस्य विधयो नैके तेते प्रोक्ता महर्षिभिः।
स्वंस्वं विज्ञानमाश्रित्य दमस्तेषां परायणम्॥ 12-158-6(71313)
दमं निःश्रेयसं प्राहुर्वृद्धा निश्चितदर्शिनः।
ब्राह्मणस्य विशेषेण दमो धर्मः सनातनः॥ 12-158-7(71314)
नादान्तस्य क्रियासिद्धिर्यथावदुपलभ्यते।
दमो दानं तथा यज्ञानधीतं चातिवर्तते॥ 12-158-8(71315)
दमस्तेजो वर्धयति पवित्रं च दमः परम्।
विपाप्मा तेजसा युक्तः पुरुषो विन्दते महत्॥ 12-158-9(71316)
दमेन सदृशं धर्मं नान्यं लोकेषु शुश्रुम्।
दमो हि परमो लोके प्रशस्तः सर्वधर्मिणाम्॥ 12-158-10(71317)
प्रेत्य चात्र मनुष्येन्द्र परमं विन्दते सुखम्।
दमेन हि सदा युक्तो महान्तं धर्ममश्नुते॥ 12-158-11(71318)
सुखं दान्तः प्रस्वपिति सुखं च प्रतिबुध्यते।
सुखं पर्येति लोकांश्च मनश्चास्य प्रसीदति॥ 12-158-12(71319)
अदान्तः पुरुषः क्लेशमभीक्ष्णं प्रतिपद्यते।
अनर्थांश्च बहूनन्यान्प्रसृजत्यात्मदोषजान्॥ 12-158-13(71320)
आश्रमेषु चतुर्ष्वाहुर्दममेवोत्तमं व्रतम्।
दमलिङ्गानि वक्ष्यामि येषां समुदयो दमः॥ 12-158-14(71321)
क्षमा धृतिरार्हेसा च समता सत्यमार्जवम्।
इन्द्रियाभिजयो दाक्ष्यं मार्दवं ह्रीरचापलम्॥ 12-158-15(71322)
अकार्पण्यमसंरम्भः संतोषः प्रियवादिता।
अविहसाऽनसूया चाप्येषां समुदयो दमः॥ 12-158-16(71323)
गुरुपूजा च कौरव्य दया भूतेष्वपैशुनम्।
जनवादमृषावादस्तुतिनिन्दाविसर्जनम्॥ 12-158-17(71324)
कामं क्राधं च लोभं च दर्पं स्तम्भं विकत्थनम्।
रोषमीर्ष्यावमानं च नैव दान्तो निषेवते॥ 12-158-18(71325)
अनिन्दितो ह्यकामात्मा नाल्पेष्वर्थ्यनसूयकः।
समुद्रकल्पः स नरो न कथंचन पूर्यते॥ 12-158-19(71326)
अहं त्वयि मम त्वं च मयि ते तेषु चाप्यहम्।
पूर्वसंबन्धिसंयोगं नैतद्दान्तो निषेवते॥ 12-158-20(71327)
सर्वा ग्राम्यास्तथाऽऽरण्या याश्च लोके प्रवृत्तयः।
निन्दां चैव प्रशंसां च यो नाश्रयति मुच्यते॥ 12-158-21(71328)
मैत्रोऽथ शीलसंपन्नः प्रसन्नात्मात्मविच्च यः।
मुक्तस्य विविधैः सङ्गैस्तस्य प्रेत्य फलं महत्॥ 12-158-22(71329)
सुवृत्तः शीलसंपन्नः प्रसन्नात्माऽऽत्मविद्वुधः।
प्राप्येह लोके सत्कारं सुगतिं प्रतिपद्यते॥ 12-158-23(71330)
कर्म यच्छुभमेवेह सद्भिराचरितं च यत्।
तदेव ज्ञानयुक्तस्य मुनेर्वर्त्म न हीयते॥ 12-158-24(71331)
निष्क्रम्य वनमास्थाय ज्ञानयुक्तो जितेन्द्रियः।
कालाकाङ्गी चरन्नेवं ब्रह्मभूयाय कल्पते॥ 12-158-25(71332)
अभयं यस्य भूतेभ्यो भूतानामभयं यतः।
तस्य देहाद्विमुक्तस्य भयं नास्ति कुतश्चन॥ 12-158-26(71333)
अवाचिनोति कर्माणि न च संप्रचिनोति ह।
समः सर्वेषु भूतेषु मैत्रायणगतिं चरेत्॥ 12-158-27(71334)
शकुनीनामिवाकाशे मत्स्यानांमिव चोदके।
यथा गतिर्न दृश्येत तथा तस्य स संशयः॥ 12-158-28(71335)
गृहानुत्सृज्य यो राज्मोक्षमेवाभिपद्यते।
लोकास्तेजोमयास्तस्य कल्पन्ते शाश्वतीः समाः॥ 12-158-29(71336)
संन्यस्य सर्वकर्माणि संन्यस्य विधिवत्तपः।
संन्यस्य विविधा विद्याः सर्वं संन्यस्य चैव ह॥ 12-158-30(71337)
कामे शुचिरनावृत्तः प्रसन्नात्माऽऽत्मविच्छुचिः।
प्राप्येह लोके सत्कारं स्वर्गं समभिपद्यते॥ 12-158-31(71338)
यच्च पैतामहं स्थानं ब्रह्मराशिसमुद्भवम्।
गुहायां निहितं नित्यं तद्दमेनाभिगम्यते॥ 12-158-32(71339)
ज्ञानारामस्य बुद्धस्य सर्वभूतानुरोधिनः।
नावृत्तिभयमस्तीह परलोकभयं कुतः॥ 12-158-33(71340)
एक एव दमे दोषो द्वितीयो नोपपद्यते।
यदेनं दमसंयुक्तमशक्तं मन्यते जनः॥ 12-158-34(71341)
एकोऽस्य सुमहाप्राज्ञ दोषः स्यात्सुमहान्गुणः।
क्षमया विपुला लोका दुर्लभा हि सहिष्णुता॥ 12-158-35(71342)
दान्तस्य किमरण्येन तथाऽदान्तस्य भारत।
यत्रैव निवसेद्दान्तस्तदरण्यं स चाश्रमः॥ 12-158-36(71343)
वैशम्पायन उवाच। 12-158-37x(5833)
एतद्भीष्मस्य वचनं श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः।
अमृतेनेव संतृप्तः प्रहृष्टः समपद्यत॥ 12-158-37(71344)
पुनश्च परिपप्रच्छ भीष्मं धर्मभृतां वरम्।
ततः प्रीतः स चोवाच तस्मै सर्वं कुरूद्वहः॥ ॥ 12-158-38(71345)
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि आपद्धर्मपर्वणि अष्टपञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः॥ 158॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes
12-158-6 परायणं पराकाष्ठा। अत्रैव सर्वे धर्मा अन्तर्भूता इत्यर्थः॥ 12-158-18 दर्पं गर्वं। स्तम्भं अविनम्॥ 12-158-19 अल्पेषु अनित्यसुखेषु। कथंचन ब्रह्मलोकलाभेऽपि न पूर्यते न तृप्तो भवति॥ 12-158-25 निष्कम्य गृहादिति शेषः॥ 12-158-27 अवाचिनोति भोगेन व्ययीकरोति। नच संचिनोति संगृह्णाति तत्त्वज्ञस्य कर्मास्लोषस्मरणात्। मैत्रायणं सर्वभूतेभ्योऽभयदानम्॥ 12-158-31 कामे शुचिः सत्यकामइत्यर्थः। अनावृतः सर्वत्र कामचारभाक्। तस्य सर्वेषु लोकेषु कामचारो भवतीति श्रुतेः॥ 12-158-32 गुहायां हृत्पुण्डरीके। पैतामहं ब्रह्मलोकाख्यम्॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|